Ukraińcy już mogą ubiegać się o PESEL

Kwestię nadawania Ukraińcom numerów PESEL reguluje ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, która weszła w życie 12 marca. Jej zapisy gwarantują pomoc uciekającym przed wojną Ukraińcom. 

Kto może otrzymać PESEL

Należy podkreślić, że prawo to dotyczy jedynie tych, którzy do Polski dotarli bezpośrednio z terytorium Ukrainy. Zapisy nie obejmują więc osób, które do naszego kraju dotarły przez inne państwa.

Numer PESEL mogą uzyskać osoby, które: są obywatelem/obywatelką Ukrainy lub są obywatelem/obywatelką Ukrainy i mają Kartę Polaka, lub są członkiem najbliższej rodziny obywatela/obywatelki Ukrainy, który/która ma Kartę Polaka, lub są małżonkiem/małżonką obywatela/obywatelki Ukrainy, ale nie mają obywatelstwa ukraińskiego oraz przybyli w okresie od 24 lutego 2022 r. na terytorium Polski bezpośrednio z terenu Ukrainy w związku z prowadzonymi tam działaniami wojennymi.

PESEL jest niezbędny, aby objąć uchodźców różnego rodzaju świadczeniami. Chodzi o ochronę zdrowia, edukację, pomoc społeczną. Dzięki temu Ukraińcy zyskają takie same prawa, jakie w tych kwestiach mają Polacy. Oznacza to, że będą mogli otrzymać świadczenie Rodzina 500 plus czy Dobry Start. Zyskają dostęp do rodzinnego kapitału opiekuńczego czy dofinansowania obniżenia opłaty za pobyt dziecka w żłobku.

Jakie trzeba złożyć dokumenty

Dokumenty, które są podstawą do nadania obywatelom z Ukrainy numeru PESEL, to m.in. wniosek w wersji papierowej złożony osobiście, opatrzony własnoręcznym czytelnym podpisem, wypełniony przez wnioskodawcę albo przez pracownika organu na podstawie danych podanych przez wnioskodawcę; dokument, potwierdzający tożsamość lub oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej o danych osobowych oraz przekroczeniu granicy Ukraina – Polska; fotografia, spełniająca parametry jak do uzyskania dowodów osobistych dla obywatela Polski oraz adres poczty elektronicznej i numer telefonu komórkowego – do nadania profilu zaufanego i e-tożsamości. 

Za dzieci wniosek składa i podpisuje rodzic, opiekun lub osoba sprawująca faktyczną pieczę nad dzieckiem. Trzeba pamiętać, że z uwagi na obowiązek pobrania odcisków palców, konieczna jest osobista obecność wszystkich osób, które ukończyły 12 rok życia. Dzieci poniżej 12 roku życia – nie muszą być obecne, jeżeli ich wjazd na terytorium RP odbył się na podstawie dokumentu ze zdjęciem. Usługa nadania PESEL-u jest bezpłatna.  

Dodatkowo podczas tej procedury można otrzymać tzw. profil zaufany, dzięki czemu będzie można korzystać z aplikacji mobilnej mObywatel, w której będzie elektroniczny dokument ze zdjęciem i numerem PESEL. Papierowe bądź plastikowe dokumenty nie będą wydawane, ale każdy otrzyma stosowne zaświadczenie o nadaniu numeru PESEL.

Nasze urzędy działają sprawnie

Od środy 16 marca nadawanie numerów PESEL ruszyło w całej Polsce. Do urzędów gmin i punktów recepcyjnych zostało wysłanych 750 tys. ulotek po ukraińsku, które wyjaśniają, na czym polega proces rejestracji. – Złożony wniosek o nadanie PESEL nie blokuje możliwości wyjazdu na Zachód, nie blokuje też kwestii, związanych z powrotem do Ukrainy – tłumaczył w poniedziałek 14 marca Paweł Szefernaker, wiceminister spraw wewnętrznych i administracji. Przy okazji apelował, żeby nie wszyscy pierwszego dnia udawali się do urzędów w celu rejestracji, ponieważ będzie tam problem logistyczny, aby wszystkich obsłużyć. 

Dla samorządowych urzędów to z pewnością duże wyzwanie. Jednak w Białej Podlaskiej i Międzyrzecu Podlaskim na razie wszystko odbywa się bez zakłóceń. – Od rana do urzędu przychodzą obywatele Ukrainy, by się zarejestrować. Na miejscu są kierowani do punktu informacyjnego, w którym uzyskują wszelkie niezbędne informacje. Mamy 5 stanowisk, które odpowiadają za tę procedurę. Część Ukraińców przychodzi w towarzystwie Polaków, którzy przyjęli ich do swoich domów i którzy pomagają tym osobom przebrnąć przez cały proces. Na miejscu mam też specjalny punkt fotograficzny, w którym nieodpłatnie robione są zdjęcia do dokumentu obywatelom Ukrainy, by nie musieli jeszcze dodatkowo szukać fotografów gdzie indziej. Widzimy u Ukraińców spore zainteresowanie ubieganiem się o nadanie numeru PESEL Ukraińców, jednak wszystko przebiega sprawnie – informuje rzecznik Urzędu Miasta w Białej Podlaskiej, Gabriela Kuc-Stefaniuk. 

Podobnie jest w międzyrzeckim magistracie, choć Wydział Spraw Obywatelskich od początku wojny na Ukrainie pracuje na pełnych obrotach. Tylko w środę 16 marca w sprawie nadania numeru PESEL zgłosiło się 60 interesantów. –  Pracy jest bardzo dużo, ale póki co dajemy radę – mówi Iwona Saczuk, dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich w UM Międzyrzec Podlaskim. 

Dodatkowo w magistracie od tygodnia w sali Urzędu Stanu Cywilnego działa punkt informacyjny dla obywateli Ukrainy, gdzie oddelegowani pracownicy pomagają im wypełniać wnioski o nadanie nr PESEL i inne niezbędne dokumenty. Urzędnicy udzielają niezbędnych informacji, dotyczących pobytu w Polsce: zajęciach dodatkowych, edukacji, zatrudnienia i ochrony zdrowia. Do pomocy w obsłudze uchodźców zostanie zatrudniona osoba z Ukrainy. – Mimo to prosimy interesantów o wyrozumiałość i cierpliwość w oczekiwaniu na załatwienie spraw – przekazują międzyrzeccy urzędnicy.

Informacje „w pigułce” można znaleźć m.in. na stronie internetowej UG Międzyrzec Podlaski www.miedzyrzecgmina.pl, gdzie do pobrania są gotowe wnioski w językach ukraińskim i rosyjskim. Cała procedura jest też opisana na stronie www.gov.pl, w zakładce „Serwis dla obywateli Ukrainy”.