Otyłość - jaki może mieć wpływ na zdrowie?

Różne stopnie otyłości

Mówimy o otyłości, kiedy w organizmie dochodzi do zaburzeń homeostazy przemian energetycznych, co objawia się nadmiernym magazynowaniem tłuszczu. Choć stan ten może być efektem np. przyjmowanych leków, sterydów czy hormonów (tak zwana wtórna forma otyłości), to najczęściej wspomniane zaburzenia łączy się z nadmierną podażą pokarmu. Innymi słowy, chorujemy na otyłość, nasz apetyt jest bardzo wzmożony, przyswajamy więc pokarm ponad miarę, a w konsekwencji — coraz bardziej tyjemy. Powodów zaburzeń kontroli apetytu i związanego z tym metabolizmu energii może być bardzo wiele. Czynniki genetyczne, środowiskowe czy psychologiczne wymieniane są tutaj naprzemiennie.

 

Wyróżniono trzy poziomy zaawansowania choroby: otyłość 1 stopnia, otyłość kliniczną 2 stopnia oraz kliniczną otyłość stopnia 3, czyli tzw. olbrzymią. Istnieją specjalne kalkulatory dietetyczne, które pozwalają oszacować wskaźnik Body Mass Index, czyli wyliczyć stosunek między masą ciała a wzrostem. Wartość BMI pomaga w ocenie ryzyka wystąpienia chorób związanych z otyłością.

 

Już od pierwszego poziomu otyłości mówimy bowiem o wzroście wystąpienia wielu chorób towarzyszących oraz powikłań tych chorób. 

Wskaźnik na poziomie 30–34,9 kg/m² wskazuje na otyłość I stopnia. Jeśli oscyluje w granicach 35–39,9 kg/m² – mówimy o otyłości klinicznej II stopnia. Wskaźnik na poziomie 40 kg/m² lub więcej – mówi, że do czynienia mamy z otyłością III stopnia (otyłością olbrzymią).

Jakie choroby towarzyszą otyłości?

Wraz z nadmiarem tkanki tłuszczowej wzrasta ryzyko wielu chorób współistniejących przy otyłości. Najbardziej rozpoznawalne z nich to:

Cukrzyca typu 2, objawiająca się wysokim stężeniem glukozy we krwi z powodu wady wydzielania bądź działania insuliny. Nieleczona prowadzi do niewydolności wielonarządowej, w tym uszkodzenia serca, nerek, oczu czy układu nerwowego. Często poprzedza ją stan przedcukrzycowy. Przeciwdziałaniem cukrzycy może być regularne badanie poziomu cukru we krwi, a w razie konieczności zastosowanie leków. Pomocne może okazać się też wykorzystanie diety pudełkowej dedykowanej cukrzykom

Nadciśnienie tętnicze — które w przebiegu otyłości niebezpieczne jest samo w sobie, ale może również w dalszej kolejności powodować przerost lewej komory serca i choroby niedokrwienne serca.

Miażdżyca naczyń krwionośnych - objawiająca się zwężaniem światła tętnic przez tzw. blaszki miażdżycowe, czyli złogi cholesterolu.

Choroby naczyń wieńcowych - jako kolejne następstwa chorób układu naczyniowego.

Choroby stawów - związane z obciążeniem tych stawów nadmierną masą ciała. Najbardziej narażone są stawy kolanowe, biodrowe, skokowe.

Kamica żółciowa – badania wskazują na zależność między otyłością a skłonnością do tworzenia się złogów cholesterolowych w pęcherzyku żółciowym. Prawidłowy stosunek składu żółci, która u osób otyłych może być przesycona cholesterolem, prowadzi do jej chorobotwórczego zastoju w drogach żółciowych.

Osoby otyłe dotyka znacznie wyższe ryzyko rozwoju chorób nowotworowych. Najczęstsze z nich dotyczą przełyku, trzustki, nerek, jelita grubego, piersi, trzonu macicy. Ryzyko rozwoju raka skorelowane jest z zaburzoną gospodarką hormonalną.

Zaburzenia emocji - depresja, zaburzenia snu, zaburzenia percepcji ciała, zaburzenia lękowe oraz zaburzenia odżywiania. Część z tych zaburzeń może być następstwem społecznego funkcjonowania osób otyłych, w tym ich stygmatyzacją.

Jak zapobiegać otyłości?

Jeśli wskaźnik BMI zaczyna się niepokojąco podnosić, warto udać się do dietetyka. Ten zaproponuje plan działania, który pomoże przeciwdziałać objawom otyłości, wdroży dietę lub poleci odpowiedni catering dietetyczny. Niezbędna może okazać się pomoc psychologa lub psychiatry, ponieważ nieleczone zaburzenia emocji towarzyszące chorobie, często uniemożliwiają pracę nad jej cielesnymi objawami. 

Choroba otyłościowa z pewnością ma zasięg interdyscyplinarny. Jej wpływ na zdrowie jest tak szeroki, że oprócz dietetyka, nierzadko potrzebny jest diabetolog, internista, kardiolog, nefrolog, hepatolog, ortopeda, onkolog czy psychiatra. Samą diagnozą zaś i leczeniem osób otyłych zajmuje się bariatra.