Kontrowersje wokół BO. Miasto weryfikuje wyniki i po raz kolejny zmienia zarzadzenie, zarządzeniem

W tegorocznej XI edycji budżetu obywatelskiego mieszkańcy mogli wybierać spośród 29 projektów. Do rozdysponowania była pula 3 200 000 złotych. W rezultacie wybrano 14 propozycji, które trafią do realizacji w 2027roku.

Głosowanie zakończone w połowie września i wówczas miasto opublikował wyniki z następującymi projektami. W kat. projekt duży zwyciężył „ Biegajmy razem, wybierajmy razem ! Otwarta bieżnia sportowa – 1939 głosów – 1 000 000,00 zł”. Zwycięski projekt średni to: „Festiwal kultury i integracji mieszkańców Białej Podlaskiej – 50-lecie „Orzechówka” – 1460 głosów – 500 000,00 zł. Wśród projektów małych, na opublikowanej przez magistrat liście zwycięskich znalazły się: „Zielone patio – strefa relaksu i wypoczynku”– 620 głosów – 51 770,00 zł; „Akademicka – nowy plac zabaw z tyrolką” – 576 głosy – 200 000,00 zł, „Miejsca Parkingowe na ul. Łukaszyńskiej – etap drugi” – 563 głosy – 200 000,00 zł; „Opracowanie projektu modernizacji ulicy Leszczynowej na odcinku od ulicy Orzechowej do ulicy Łukaszyńskiej” – 495 głosów – 140 000,00 zł; „Podwórko zabawy przy Szkole Podstawowej nr 3” – 459 głosów – 200 000,00 zł; „Rozbudowa siłowni zewnętrznej przy Szkole Podstawowej nr 9 w Białej Podlaskiej” – 333 głosy – 200 000,00 zł; „Rozbudowa i modernizacja boisk sportowych na osiedlu Sielczyk” – 291 głosów – 196 000,00 zł; „Oświetlenie ciągu pieszo rowerowego przy ul. Lubelskiej, od ulicy Kruczej do ulicy Granicznej” – 226 głosów – 200 000,00 zł oraz „Projekt przebudowy ul. Włoskiej i wykonania miejsc postojowych, ścieżki rowerowej i ronda z ul. Sidorską” – 206 głosów – 200 000,00 zł. Natomiast spośród propozycji na projekty zielone wygrały: „Zielona Aleja Krzny – nasadzenie drzew przy trasie rowerowo – pieszej” – 1402 głosy – 36 200,00 zł; „Kastracja kotów i psów” – 1236 głosów – 50 000,00 zł; „Akademicka – zielona szkoła” – 638 głosów – 50 000,00 zł.

Matematyka nie kłamie

Nie bez przyczyny podajemy przy zwycięskich projektach kwoty ich szacunkowych kosztów, bo łącznie nie mogą one przekraczać 3,2 mln zł. Kwota na BO została podana w luty tego roku, w zarządzeniu prezydenta miasta dotyczącym tegorocznej procedury przeprowadzenia BO. Jest wyższa od tej, która wydatkowana jest w tym roku na projekty wybrane w głosowaniu w 2025, o 350 tys. zł.

Tymczasem sumując kwoty projektów zawartych na zwycięskiej liście po tegorocznym głosowaniu wynika, że ich łączny koszt to blisko 3 mln 224 tys. zł. Co należy zrobić w takiej sytuacji? Na to odpowiedź dają przepisy uchwały o BO, dokładnie § 12 uchwały, określający zasady wyboru projektów do realizacji i wpisywania ich do projektu budżetu miasta. Punkt 3. w tym paragrafie mówi:

 „W przypadku, gdy wysokość środków na realizację projektu dużego, średniego lub projektu „Zielonego budżetu obywatelskiego Białej Podlaskiej” nie wyczerpuje puli środków przeznaczonych na projekt duży, średni lub projekt „Zielonego budżetu obywatelskiego Białej Podlaskiej”, przesuwa się środki na realizację projektów małych. Do realizacji wybiera się kolejny projekt mały, który uzyskał największą liczbę głosów i koszt jego realizacji mieści się w puli pozostałej na projekty małe.”

Tę regulację zastosowano już zresztą po głosowaniu w 2024 roku na projekty do realizacji w ramach BO w 2025 roku. Wówczas na listę do realizacji nie wszedł projekt dotyczący zewnętrznego fortepianu, choć uzyskał wystarczającą liczbę głosów, a zastąpił go projekt dotyczący ustawienia przestrzennego napisu "Biała Podlaska". Wszystko przez to, że koszt projektu dotyczącego fortepianu, nie domknął kwoty przeznaczonej na ówczesny BO, ale ją przekroczył.

W tym roku tak samo jest z projektem przebudowy ul. Włoskiej i wykonania miejsc postojowych, ścieżki rowerowej i ronda z ul. Sidorską. Na opublikowanej liście do realizacji jednak się znalazł i wzbudził kontrowersje. 

 Projekt za 200 tys. zł. dotyczący ul. Włoskiej przekracza pulę na projekty małe, zatem zamiast niego powinny wejść kolejne projekty mieszczące się w tej kategorii – zawyrokował zgodnie z przepisami uchwały dr Andrzej Halicki, od lat skrupulatnie przyglądający się mechanizmowi przygotowywania i przeprowadzania BO przez miasto.

Nagła zmiana reguł gry

17 września, cztery dni od daty zakończenia tegorocznego głosowania w BO, pojawiło się zarządzenie prezydenta miasta, zmieniające to wydane przez Michała Litwiniuka w lutym tego roku. W tymże zarządzeniu zmieniona została kwota przeznaczona na BO z 3,2 mln zł na 3 mln 223 tys. 970 zł. – Jaki tym sposobem idzie przekaz do mieszkańców? Ano taki: na dzień zakończenia głosowania 13.09 wasze projekty były do realizacji zgodnie z uchwałą, na dzień 17.09 wasze projekty wyleciały z realizacji w związku z zarządzeniem. Pozornie niegroźnym, bo zmieniającym jedynie kwotę ale o skutkach ogromnych. Do tego zarządzeniem dostosowanym wyłącznie do konkretnego projektu i wydanym dla potrzeb tego projektu. Tak się nie robi – komentuje poczynioną przez prezydenta zmianę dr Halicki.

Skomentował zresztą zaistniałą sprawę obszernie na sowim blogu obywatelskim, gdzie wskazał: „W praktyce Prezydent miasta zdecydował o kwalifikacji projektu dotyczącego przebudowy ul. Włoskiej choć zgodnie z aktem wyższego rzędu czyli uchwałą Rady Miasta ten projekt nie kwalifikował się do realizacji. Zatem najpierw policzono wyniki BO, a następnie gdy okazało się, że zamiast projektu przebudowy ul. Włoskiej do realizacji - zgodnie z uchwałą - kwalifikują się cztery inne projekty, Prezydent dopasował swoim zarządzeniem kwotę przeznaczoną na BO pod konkretny projekt i na doraźne potrzeby związane z tym projektem.” Jak dodaje Halicki, zarządzenie prezydenta dotyczące korekty kwoty na realizację BO w 2027 roku ma ogromny wpływ na zasady wyboru projektów BO „pozbawiając je możliwości realizacji zagwarantowanej im na mocy uchwały Rady Miasta (akt prawa miejscowego) chwilę po zakończeniu głosowania.”

 To jest precedens. Sprawdziłem. Nie było w historii naszego BO sytuacji, w której w taki sposób przepchnięto projekt – komentuje radny Marek Dzyr. - Mamy sytuację, w której decyzja prezydenta wyrzuca 4 projekty, które zdobyły mniej głosów, ale ich koszt domknąłby kwotę 3,2 mln zł, a wprowadza inny.

Dzięki zarządzeniu prezydenta, realnie na realizację uzyskał szansę projekt dotyczący ul. Włoskiej, którego autorami są zresztą radni miejscy wybrani do rady miasta z komitetu prezydenta (Katarzyna Pietraszkiewicz, Marcin Izdebski). - Zarządzenie wypaczyło zasady wyboru projektów wynikające z uchwały. Tak nie można. Na pewno nie po zakończeniu głosowania, gdy wpływa to na wybór innych projektów – wyrokuje dr Halicki. Temat z pewnością będzie miał swój dalszy ciąg, bo już słyszymy o planach zaskarżenia wydanego przez prezydenta zarządzenia.

Kolejny zwrot akcji

W kwestii kontrowersji wokół BO zadaliśmy pytania urzędnikom. Odpowiedzi trafiły do nas w poniedziałek, już po wysyłce Słowa Podlasia do druku. W związku z czym w teście zamieszczonym w gazecie nie ma  informacji o kolejnej zmianie jaką poczynił magistrat 21 września. 

Zweryfikowana została lista zwycięskich projektów. Te które otrzymają finansowanie w kat. projekty małe to teraz: 

- Zielone patio – strefa relaksu i wypoczynku– 620 głosów – 51 770,00 zł

- Akademicka – nowy plac zabaw z tyrolką – 576 głosy – 200 000,00 zł

- Miejsca Parkingowe na ul. Łukaszyńskiej – etap drugi – 563 głosy – 200 000,00 zł

- Opracowanie projektu modernizacji ulicy Leszczynowej na odcinku od ulicy Orzechowej do ulicy Łukaszyńskiej – 495 głosów – 140 000,00 zł

- Podwórko zabawy przy Szkole Podstawowej nr 3– 459 głosów – 200 000,00 zł

- Rozbudowa siłowni zewnętrznej przy Szkole Podstawowej nr 9 w Białej Podlaskiej – 333 głosy – 200 000,00 zł

- Rozbudowa i modernizacja boisk sportowych na osiedlu Sielczyk – 291 głosów – 196 000,00 zł

- Oświetlenie ciągu pieszo rowerowego przy ul. Lubelskiej, od ulicy Kruczej do ulicy Granicznej – 226 głosów – 200 000,00 zł

- Bialski dzień osób z niepełnosprawnościami 2027 r. „Super mocni razem" – 165 głosów – 70 000,00 zł

- Bezpieczne zejścia do strefy ciszy i relaksu przy ul. Leszczynowej oraz poprawa zejścia na ulicy Na Skarpie – 130 głosów – 40 000,00 zł

- Marsz dla życia i rodziny – 120 głosów – 12 770,00 zł

 - Album o historii „Orzechówka" – dodruk – 38 325,00 zł

Z listy wypadł projekt dotyczący ul. Włoskiej i weszły cztery inne, o kolejnej liczbie głosów, mieszczące się w ogólnej puli na BO, przyjętej pierwotnie na początku roku. Dodatkowo szef gabinetu prezydenta Białej Podlaskiej magistratu tak tłumaczy kolejne zmiany wokół BO. 

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami dotyczącymi wyników Budżetu Obywatelskiego informujemy, że ich przyczyną był błąd popełniony na etapie weryfikacji i zastosowania zapisów obowiązującej Uchwały Rady Miasta. Przeprowadzona analiza wykazała, że pracownik odpowiedzialny za realizację tej procedury nie zweryfikował prawidłowo zapisów uchwały regulującej zasady Budżetu Obywatelskiego. W konsekwencji doszło do błędnego ustalenia wyników. Jest to poważny błąd pracowniczy, którego nie zamierzamy bagatelizować. Sprawa jest szczegółowo wyjaśniana, a wobec osoby odpowiedzialnej zostaną wyciągnięte konsekwencje służbowe adekwatne do dokonanych ustaleń - wyłuszcza Wojciech Chilewicz.

Dodaje, że urzędnicy podjęli niezwłocznie działania zmierzające do skorygowania błędu i zapewnienia, aby ostateczne rozstrzygnięcia były w pełni zgodne z obowiązującymi zasadami. 

21 września pojawiło się kolejne zarządzenie prezydenta miasta dotyczące zmiany tego wydanego 17 września, w którym kwotę na BO ustala się ponownie na 3,2 mln zł. - Wprowadzimy również dodatkowy mechanizm kontroli procedury, tak aby podobna sytuacja nie mogła się powtórzyć. Budżet Obywatelski opiera się na zaufaniu mieszkańców do jasnych i jednakowych dla wszystkich zasad. Dlatego w tej sprawie nie ma miejsca na przemilczanie błędu ani rozmywanie odpowiedzialności. Naszym obowiązkiem jest wskazać, co się wydarzyło, naprawić skutki i wyciągnąć konsekwencje - dodaje szef gabinetu prezydenta.