Kleszcze znowu atakują. Czym grozi ukąszenie?

Pierwsze osobniki kleszczy stają się aktywne już na przełomie lutego i marca. Niestety można je spotkać praktycznie wszędzie – nie tylko w lesie, ale także w parku, podczas spaceru z psem wokół bloku czy w trakcie pracy w ogródku. Ich ukąszenie choć bezbolesne, może wiązać się z ryzykiem zakażenia chorobami odkleszczowymi. Najwięcej pacjentów zgłasza się do lekarza po ugryzieniu kleszcza w miesiącach wakacyjnych, tj. od czerwca do sierpnia, kiedy spędzamy więcej czasu wśród zieleni. 
 

Cykl życia kleszcza
 

Kleszcz pospolity jest pajęczakiem, który przechodzi trzy fazy cyklu rozwojowego – od larwy po nimfę, aż do postaci dorosłej w ciągu 2–3 lat. Żeby mógł się przekształcić w kolejną postać, musi napić się krwi zwierzęcia lub człowieka. Kleszcz może mieć wielkość główki od szpilki, ale po najedzeniu się zwiększa swój rozmiar wielokrotnie. Czeka na żywiciela na krzewach, w trawie, w miejscach wilgotnych.

Kleszcze poszukują żywicieli najintensywniej wiosną i jesienią. Kleszcze mimo że są ślepe, świetnie radzą sobie podczas polowania. Szukają żywiciela, np. zwierząt – królika, jelenia, człowieka. Kleszcze żerują na ogół rano od 8.00-1200 i od godziny 16.00- 20.00. W upały jest ich mniej, ukrywają się.       Mogą żerować 6-7 dni i wypijają ok. 2 ml krwi i znacznie powiększają swoje rozmiary. Dorosły głodny osobnik ma ok. 2 mm długości, a najedzony nawet 12 mm.
 

Wzrost liczby zachorowań na choroby odkleszczowe
 

– Bardzo rzadką, niebezpieczną chorobą przenoszoną przez kleszcze jest wirusowe odkleszczowe zapalenie mózgu. Ale zdecydowanie więcej osób zaraża się boreliozą – mówi Paweł Piróg, dyrektor lubelskiego oddziału wojewódzkiego NFZ. – Z naszych danych wynika, że w województwie lubelskim z roku na rok rośnie ilość osób, które są leczone z powodu boreliozy. W 2022 roku mieliśmy ponad 7300 pacjentów, w 2023 było to już niemal 8 i pół tysiąca osób  - dodaje.
 

Nieleczona borelioza może prowadzić do wielu groźnych powikłań 

– Borelioza, inaczej choroba z Lyme, to choroba bakteryjna. Nie każdy kontakt z zakażonym kleszczem powoduje zachorowanie, ale jeśli borelioza się rozwinie, może prowadzić do poważnych powikłań. Borelioza może rozwijać się w ciągu miesięcy, a nawet lat. Bezwzględnie trzeba ją leczyć. Dlatego już pierwsze objawy wymagają antybiotykoterapii – przypomina rzecznik prasowy lubelskiego oddziału wojewódzkiego NFZ, Małgorzata Bartoszek.

 

Ukąszenie przez kleszcza

Kleszcza wkłutego w skórę, należy usunąć jak najszybciej. Im dłużej kleszcz ma kontakt z krwią człowieka, tym większe jest ryzyko zakażenia. Znaczący wzrost ryzyka zakażenia bakterią przenoszoną przez kleszcze pojawia się po 36 godzinach od momentu wkłucia. W aptekach dostępne są odpowiednie narzędzia do bezpiecznego  i skutecznego, samodzielnego usuwania kleszczy. Gwarantują bezpieczne uchwycenie kleszcza bliżej skóry i skuteczne wyciągnięcie go.
 

Nieprawidłowe usuwanie kleszczy zwiększa ryzyko zakażenia drobnoustrojami chorobotwórczymi. Dlatego pamiętaj, aby kleszcza:
•    nie wyciągać „gołymi” palcami,
•    nie rozgniatać,
•    nie wyciskać,
•    nie wykręcać,
•    nie przypalać,
•    nie smarować tłustymi substancjami lub innymi chemikaliami np. kosmetykami do ciała, oliwą z oliwek,
•    nie usuwać igłą.
 

Bezpieczne usunięcie kleszcza

Kleszcza należy chwycić jak najbliżej skóry ruchem lekko obrotowym, energicznie pociągać do góry (nie należy wykręcać, robimy to w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara) za pomocą  kleszczołapek, pęsety, lassa.

Badanie kleszcza pozwala jedynie określić, czy jest on nosicielem krętków Borrelia. Dodatni wynik nie potwierdza przeniesienia krętków do organizmu ludzkiego. Nie można zatem na podstawie badania kleszcza potwierdzić, że doszło do zarażenia u człowieka.

Zagrożenie dla zwierząt

Lekarz weterynarii Stanisław Lesiuk przypomina, że kleszcze są też niebezpieczne dla zwierząt. 

– W tym wypadku kluczowa jest profilaktyka. Powinniśmy stosować środki przeciwkleszczowe dopasowane do preferencji pupila. Może to być wodoodporna obroża przeciwkleszcowa, olejki, mgiełki czy maści – mówi lek. wet. Stanisław Lesiuk. 

Podkreśla również, że najczęściej spotykaną chorobą odkleszczową, która jest szczególnie niebezpieczna dla psów, jest babeszjoza. – Wywołują ją bakterie Borrelię burgdorferi. Zdiagnozowana zbyt późno, może prowadzić do śmierci zwierzęcia. Dlatego im szybciej nasz czworonożny przyjaciel otrzyma opiekę lekarską i właściwe leki, tym ma większe szanse na wyleczenie – zaznacza.