Mosty kolejkowe pod nadzorem konserwatora zabytków

W lipcu WKZ do rejestru zabytków nieruchomych województwa lubelskiego wpisał most żelazno-betonowy wraz z nasypami kolejowymi w miejscowości Cicibór Mały, gmina Biała Podlaska i w miejscowości Witulin, gmina Leśna Podlaska oraz most żelazny na rzece Klukówka wraz z nasypami kolejowymi (podtorzami) w miejscowości Cicibór Duży i w miejscowości Roskosz.

Jak informuje WKZ most Cicibór Mały – Witulin został zbudowany po II wojnie światowej w latach 50 XX w. 

„Natomiast most na rzece Klukówce (Cicibór Duży – Roskosz) jest jednym z najstarszych zachowanych obiektów Kolei Dojazdowej Bialskiej – jego kratownicowa, nitowana konstrukcja została wykonana ok. 1916/17 roku i stanowi cenny zabytek techniki.” - informuje urząd konserwatora wojewódzkiego, dodając: „Wnioskowane do wpisu do rejestru obiekty, będące zabytkami techniki, mają przede wszystkim wartość historyczną i naukową. Dodatkowym argumentem na rzecz ich wpisania do rejestru zabytków nieruchomych było to, że Kolej Dojazdowa Bialska jest ważnym elementem tożsamości lokalnej, a więc ochrona jej zachowanych elementów jest sprawa priorytetową.”

W tym roku do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków wpłynęło kilkanaście wniosków o wpis do rejestru zabytków, dotyczących elementów kolejki. Pozostałe wnioski są w fazie procedowania.

„Geneza tej wąskotorowej linii kolejowej sięga 1905 r. Jej zalążkiem była kolejka o charakterze gospodarczym w doskonale zarządzanym i prosperującym gospodarstwie w Leśnej. W okresie I wojny światowej niemieckie władze okupacyjne prowadzące bezwzględną eksploatację terenów nadbużańskich (co wiązało się z wywożeniem stamtąd drewna i płodów rolnych), wybudowały linię kolei wąskotorowej łączącej Biała Podlaską – Roskosz – Konstantynów (1915/ 1916). Później został zrealizowany odcinek Roskosz – Rokitno (1917).” - przypomina urząd konserwatora.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w struktury kolei państwowych włączono również kolej wąskotorową, którą modyfikowano budując nowe linie. Jak podaje WKZ: „Od 1924 r. wszystkie koleje wąskotorowe łączyły się bezpośrednio ze stacjami sieci PKP. W 1923 roku kolej ta funkcjonowała pod nazwą Kolej Dojazdowa Bialska". Kolejno w 1928 r.– Kolej Wąskotorowa Bialsko-Podlaska, w latach 1930-1932 – Koleje Wąskotorowe Bialskie, w latach okupacji – Kolej Biała Podlaska – Konstantynów, po roku 1944 – Podlaska Kolej Wąskotorowa, a od 1958 r. – Koleje Dojazdowe w Białej Podlaskiej.

W kwestii decyzji o objęciu elementów kolejki ochroną konserwatorska, WKZ dodatkowo argumentuje: „Oba mosty są elementami zlikwidowanej w 1971 r. Bialskiej Kolei Dojazdowej, której materialne świadectwa ulegają sukcesywnej degradacji, a nawet rozbiórce, a dawny przebieg torowiska powoli się zaciera.”