Paliłeś przez 20 lat? Możesz dostać darmową tomografię płuc

Narodowy Fundusz Zdrowia rozpoczął konkursy dla placówek, które będą realizowały nowy ogólnopolski program profilaktyki raka płuca. Ma on działać we wszystkich 16 województwach, a jego podstawą będzie niskodawkowa tomografia komputerowa klatki piersiowej, czyli NDTK.

Pierwsi pacjenci będą mogli zapisywać się na badania w drugiej połowie października. NFZ chce wyłonić co najmniej 32 realizatorów, ale zakłada, że ostatecznie może być ich ponad 50. Badania mają być wykonywane również mobilnie.

Bez skierowania, ale nie dla każdego

Najważniejsza informacja dla pacjenta: do programu nie będzie potrzebne skierowanie. Osoba spełniająca kryteria będzie mogła zgłosić się bezpośrednio do placówki mającej umowę z NFZ.

A program jest skierowany do grupy szczególnie zagrożonej zachorowaniem na raka płuca. Podstawowa grupa to osoby w wieku od 55 do 74 lat, które mają za sobą co najmniej 20 paczkolat palenia i nadal palą albo rzuciły palenie nie wcześniej niż 15 lat temu.

Co oznacza 20 paczkolat? To na przykład palenie jednej paczki papierosów dziennie przez 20 lat albo dwóch paczek dziennie przez 10 lat.

Z programu będą mogły skorzystać również niektóre osoby w wieku od 50 lat. W ich przypadku oprócz odpowiedniej historii palenia konieczne będzie występowanie dodatkowych czynników ryzyka. Chodzi m.in. o zawodowe narażenie na azbest, krzemionkę, nikiel, chrom, kadm, arsen czy spaliny silników Diesla, ekspozycję na radon oraz określone choroby nowotworowe w przeszłości.

Tomografia ma znaleźć raka, zanim pojawią się objawy

NDTK wykorzystuje mniejszą dawkę promieniowania niż standardowa tomografia komputerowa. Jej zadaniem jest wykrycie niewielkich zmian w płucach na etapie, kiedy chory może jeszcze nie odczuwać żadnych niepokojących objawów.

W przypadku raka płuc ma to szczególne znaczenie. Choroba może długo rozwijać się bezobjawowo, dlatego część pacjentów rozpoczyna diagnostykę dopiero wtedy, gdy nowotwór jest już zaawansowany.

Skalę problemu pokazują dane Krajowego Rejestru Nowotworów. W 2023 roku w Polsce odnotowano 21 045 nowych zachorowań na raka płuc i 22 155 zgonów z jego powodu. Rak płuc pozostaje najczęstszą przyczyną śmierci z powodu nowotworów zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet.

NFZ przejmuje badania na stałe

Bezpłatna tomografia nie jest zupełnie nowym pomysłem. NDTK była wcześniej wykonywana w ramach programu wczesnego wykrywania raka płuc, a następnie pilotażu. Teraz badanie trafia do koszyka świadczeń gwarantowanych i będzie finansowane przez NFZ.

To zasadnicza zmiana: zamiast czasowego projektu powstaje ogólnopolski system badań dla osób z grup ryzyka.

NFZ szacuje roczny budżet programu na około 16 mln zł. Lista placówek, w których będzie można wykonać badanie, pojawi się po zakończeniu konkursów i podpisaniu umów. 

Pierwszych zapisów należy spodziewać się w drugiej połowie października.

Czytaj też:

• Pożar stacji Starlink. Śledczy badają możliwy sabotaż
• Wykupiłeś tylko część leków? mojeIKP podpowie, do której apteki iść
• Stracili dorobek życia. Zbierają fundusze na remont nowego lokum