Mgła na drodze. Kiedy wolno używać świateł przeciwmgłowych?

Prawo o ruchu drogowym jasno wskazuje, że podczas jazdy w warunkach zmniejszonej przejrzystości powietrza, spowodowanej m.in. mgłą lub opadami atmosferycznymi, kierujący pojazdem silnikowym powinien zachować szczególną ostrożność oraz używać świateł mijania lub przednich świateł przeciwmgłowych, albo obu tych rodzajów świateł jednocześnie.

Nie oznacza to jednak, że podczas każdej niewielkiej mgły należy automatycznie włączać wszystkie światła przeciwmgłowe.

Szczególnie istotne są zasady dotyczące tylnych świateł przeciwmgłowych. Przepisy pozwalają na ich używanie wyłącznie wtedy, gdy zmniejszona przejrzystość powietrza ogranicza widoczność na odległość mniejszą niż 50 metrów. Jeżeli widoczność się poprawi, kierowca ma obowiązek niezwłocznie je wyłączyć.

– To bardzo ważne rozróżnienie. Tylne światło przeciwmgłowe jest bardzo intensywne i ma sprawić, żeby samochód był widoczny w naprawdę trudnych warunkach. Jeżeli jednak mgła jest niewielka albo już ustąpiła, takie światło może niepotrzebnie oślepiać kierowcę jadącego za nami – podkreśla Wojciech Babicz, dyrektor Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Białej Podlaskiej.

Jak ocenić 50 metrów?

W praktyce kierowca nie ma oczywiście urządzenia, które podczas jazdy dokładnie zmierzy widoczność. Można jednak posługiwać się punktami orientacyjnymi.

Jeżeli jesteśmy w stanie wyraźnie zobaczyć samochód znajdujący się kilkadziesiąt metrów przed nami, znaki drogowe czy kolejne słupy oświetleniowe, należy ocenić, czy widoczność rzeczywiście spadła poniżej ustawowych 50 metrów.

Dobrym przykładem może być jazda ulicą, na której kolejne latarnie znajdują się w odstępach kilkudziesięciu metrów. Jeżeli przez mgłę praktycznie nie widzimy kolejnego charakterystycznego punktu znajdującego się około 50 metrów dalej, warunki mogą uzasadniać użycie tylnego światła przeciwmgłowego.

Trzeba jednak pamiętać, że warunki potrafią zmieniać się bardzo szybko. Możemy wjechać w gęstą mgłę, a po kilku minutach znaleźć się na odcinku, na którym widoczność jest już znacznie lepsza. Wtedy nie należy pozostawiać tylnego światła przeciwmgłowego włączonego „na wszelki wypadek”.

Przednie światła przeciwmgłowe rządzą się innymi zasadami

W przypadku przednich świateł przeciwmgłowych przepisy nie przewidują granicy 50 metrów. W warunkach zmniejszonej przejrzystości powietrza kierowca może używać ich zamiast świateł mijania albo razem ze światłami mijania.

Jest też jeden wyjątek, o którym wielu kierowców nie pamięta. Na drodze krętej oznaczonej odpowiednimi znakami można korzystać z przednich świateł przeciwmgłowych od zmierzchu do świtu również wtedy, gdy widoczność jest normalna i nie ma mgły. Wynika to wprost z art. 51 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym.

– Kierowcy często wrzucają do jednego worka przednie i tylne światła przeciwmgłowe, a przepisy traktują je inaczej. Najważniejsza liczba, którą warto zapamiętać, to 50 metrów. Dotyczy ona tylnego światła przeciwmgłowego – zaznacza Wojciech Babicz.

Światła do jazdy dziennej we mgle to częsty błąd

Problemem podczas jesiennych poranków jest także korzystanie wyłącznie ze świateł do jazdy dziennej. Można ich używać od świtu do zmierzchu zamiast świateł mijania, ale tylko w warunkach normalnej przejrzystości powietrza. Gdy pojawia się mgła, silny deszcz lub inne warunki ograniczające widoczność, kierowca powinien korzystać ze świateł wymaganych w warunkach zmniejszonej przejrzystości.

Ma to również praktyczne znaczenie w wielu współczesnych samochodach. Przy włączonych światłach do jazdy dziennej tylne światła pozycyjne mogą nie świecić. W gęstej mgle samochód może więc być dobrze widoczny od przodu, a znacznie trudniejszy do zauważenia od tyłu.

– Automatyka w samochodzie jest dużym ułatwieniem, ale kierowca nie może całkowicie przerzucać na nią odpowiedzialności. Czujnik może uznać, że na zewnątrz jest wystarczająco jasno i pozostawić światła do jazdy dziennej, mimo że widoczność z powodu mgły jest bardzo słaba. To kierujący powinien ocenić warunki i w razie potrzeby ręcznie włączyć właściwe światła – mówi dyrektor WORD.

Długie światła we mgle mogą pogorszyć sytuację

Naturalną reakcją części kierowców na ograniczoną widoczność jest próba użycia świateł drogowych, czyli tzw. długich. W gęstej mgle często daje to jednak efekt odwrotny od zamierzonego.

Silne światło odbija się od znajdujących się przed samochodem drobnych kropelek wody, przez co przed kierującym może powstać jasna poświata utrudniająca obserwowanie drogi. W takich warunkach ważniejsze od jak najmocniejszego oświetlenia przestrzeni przed samochodem jest prawidłowe dobranie świateł oraz dostosowanie prędkości do faktycznej widoczności.

Widoczność powinna wyznaczać prędkość

Samo prawidłowe włączenie świateł nie rozwiązuje wszystkich problemów związanych z jazdą we mgle.

Jeżeli kierowca widzi drogę tylko na kilkadziesiąt metrów, powinien jechać z taką prędkością, aby w razie pojawienia się przeszkody był w stanie odpowiednio zareagować i zatrzymać pojazd na widocznym odcinku drogi.

Przykładowo samochód jadący z prędkością 90 km/h pokonuje około 25 metrów w każdej sekundzie. Przy widoczności wynoszącej 50 metrów oznacza to, że cały widoczny przed kierowcą odcinek drogi przejeżdża w około dwie sekundy. W tym czasie musi jeszcze zauważyć zagrożenie, rozpoznać je, zareagować i rozpocząć hamowanie.

– W gęstej mgle najważniejsze nie jest to, jaka prędkość jest formalnie dozwolona na danym odcinku, ale czy jesteśmy w stanie bezpiecznie zatrzymać pojazd w przestrzeni, którą rzeczywiście widzimy. Ograniczenie do 90 km/h nie oznacza, że w każdych warunkach powinniśmy z taką prędkością jechać – podkreśla Wojciech Babicz.

Warto również zachować większy odstęp od poprzedzającego pojazdu. Jazda bezpośrednio za jego tylnymi światłami może dawać złudne poczucie bezpieczeństwa i prowadzić do sytuacji, w której cała grupa samochodów porusza się zbyt szybko jak na panujące warunki.

Co ciekawe, przepisy przewidują również szczególną zasadę dotyczącą jazdy we mgle poza obszarem zabudowanym. Podczas wyprzedzania lub omijania kierujący pojazdem silnikowym powinien dawać krótkotrwałe sygnały dźwiękowe.

Najważniejsze jest właściwe reagowanie na zmieniające się warunki

Mgła nie zawsze występuje równomiernie. Szczególnie jesienią można spotkać jej lokalne, bardzo gęste obszary w pobliżu rzek, zbiorników wodnych, lasów czy obniżeń terenu. Kierowca może więc w ciągu kilku minut przejechać z miejsca o dobrej widoczności do miejsca, w którym widzi zaledwie kilkadziesiąt metrów przed samochodem.

Dlatego nie wystarczy raz ustawić świateł po rozpoczęciu podróży. Kierujący powinien przez cały czas obserwować warunki i odpowiednio reagować.

Najprostsza zasada jest taka: przednie światła przeciwmgłowe pomagają kierowcy widzieć drogę w warunkach ograniczonej przejrzystości, natomiast tylne mają przede wszystkim sprawić, żeby inni mogli odpowiednio wcześnie zauważyć nasz samochód. I właśnie dlatego tylnego światła przeciwmgłowego należy używać tylko wtedy, gdy widoczność rzeczywiście spada poniżej 50 metrów.