Czy suplementacja w czasie karmienia piersią jest potrzebna?

W ostatnich latach temat suplementacji w okresie karmienia piersią budzi coraz większe zainteresowanie, również wśród ekspertów z Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników oraz grupy ekspertów w sprawie zaleceń żywieniowych dla kobiet w okresie laktacji. I nic dziwnego, ponieważ to właśnie od kondycji organizmu matki zależy jakość mleka, rozwój dziecka oraz samopoczucie kobiety w tym wymagającym czasie.

Dlaczego czas karmienia piersią wymaga szczególnej uwagi? 

Okres karmienia piersią to wyjątkowy etap w życiu kobiety, ale też ogromnych wyzwań fizjologicznych. Organizm matki pracuje wtedy na najwyższych obrotach, by dostarczać dziecku wszystko, czego potrzebuje do prawidłowego rozwoju. To właśnie dlatego czas laktacji wymaga szczególnej troski o zdrowie, dietę i równowagę organizmu mamy.
Podczas laktacji ciało kobiety zmienia swoje priorytety metaboliczne, kobieta karmiąca ma większe zapotrzebowanie na energię (ok. 500 kcal więcej dziennie) oraz na najważniejsze składniki odżywcze. Większość energii i składników odżywczych kierowana jest do produkcji mleka, co może odbywać się kosztem zapasów matki. Mleko kobiece ma stosunkowo stały skład makroskładników i wysoką wartość odżywczą, ale niektóre witaminy i mikroelementy mogą być wrażliwe na dietę matki.
Dodatkowo nie każda sytuacja laktacyjna jest taka sama. Inne potrzeby ma matka po porodzie siłami natury, inne kobieta po cięciu cesarskim lub gdy dziecko jest wcześniakiem. W takich przypadkach mleko matki pełni funkcję niemal „leku” - dostarcza nie tylko składników odżywczych, ale także przeciwciał i czynników odpornościowych, które wspierają rozwój dziecka i chronią je przed infekcjami.

Jakie składniki odżywcze warto suplementować w trakcie laktacji? 

Podczas karmienia piersią organizm kobiety pracuje na najwyższych obrotach. Nic więc dziwnego, że zapotrzebowanie na niektóre składniki odżywcze w tym czasie znacząco rośnie. Nawet przy dobrze zbilansowanej diecie, niektóre składniki odżywcze warto dodatkowo suplementować, aby wspierać zarówno organizm matki, jak i prawidłowy rozwój niemowlęcia.

DHA - wsparcie dla mózgu i układu nerwowego dziecka

Kwas dokozaheksaenowy (DHA) to jeden z najważniejszych składników w okresie karmienia piersią. Wspiera rozwój układu nerwowego i wzroku dziecka oraz może zmniejszać ryzyko alergii i infekcji. Jeśli kobieta rzadko je tłuste ryby morskie, zaleca się suplementację DHA w dawce 400–600 mg dziennie. 
Witamina D - dla odporności i zdrowych kości
Witamina D odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, gospodarki wapniowo-fosforanowej i zdrowie kości. W trakcie karmienia piersią zaleca się przyjmowanie witaminy D w dawce 2000 IU dziennie, jednak warto wykonać badanie określające stężenie witaminy we krwi. . To szczególnie ważne, ponieważ niedobory witaminy D są bardzo częste, zarówno u matek, jak i u dzieci karmionych piersią. Warto pamiętać, że dziecko również powinno otrzymywać swoją, oddzielną dawkę witaminy D3.

Jod - dla prawidłowej pracy tarczycy

Jod jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania tarczycy oraz rozwoju mózgu dziecka. Kobieta karmiąca piersią powinna dostarczać około 290 µg jodu dziennie wraz z dietą. W polskiej diecie jego głównym źródłem jest sól jodowana, jednak w okresie laktacji suplementacja w dawce 150-200 µg jest zalecana.

Żelazo - energia i odporność

Zapotrzebowanie na żelazo w okresie laktacji wynosi około 10 mg dziennie. W większości przypadków dobrze zbilansowana dieta wystarcza, jednak u kobiet, które po porodzie miały anemię lub straciły dużo krwi, suplementacja może być konieczna. Najlepiej poprzedzić ją badaniem poziomu ferrytyny i hemoglobiny.

Witamina B12 - obowiązkowa przy diecie roślinnej

Witamina B12 odgrywa ważną rolę w funkcjonowaniu układu nerwowego i produkcji czerwonych krwinek. Jej suplementacja jest niezbędna dla kobiet na diecie wegetariańskiej lub wegańskiej, ponieważ B12 występuje w produktach pochodzenia zwierzęcego. Braki tej witaminy mogą prowadzić do poważnych zaburzeń neurologicznych u niemowlęcia karmionego piersią.

Foliany i witamina B6, cholina - wsparcie metabolizmu

Choć kwas foliowy/foliany najczęściej kojarzone są z okresem ciąży, jego suplementacja może być korzystna także w laktacji. Zalecana dawka to 600-800 µg aktywnego folianu dziennie. Z kolei witamina B6 oraz cholina wspierają szlak przemian folianów i również zaleca się ich suplementację.
Aby dowiedzieć się więcej na temat zrównoważonej suplementacji podczas karmienia piersią, a także ciąży, wejdź na stronę: prenatale.pl 

Jak bezpiecznie przyjmować suplementy diety podczas karmienia piersią? 

Karmienie piersią to czas, w którym każda decyzja dotycząca zdrowia matki ma bezpośredni wpływ również na dziecko. Dlatego suplementację w okresie laktacji należy prowadzić ostrożnie, z rozwagą i zawsze pod opieką specjalisty. Nawet naturalne preparaty mogą być niebezpieczne, jeśli są przyjmowane w zbyt dużych ilościach lub w nieodpowiednich kombinacjach.
Zanim sięgniesz po jakikolwiek suplement diety, skonsultuj się z lekarzem, dietetykiem lub doradcą laktacyjnym. Każdy organizm jest inny. To, co jednej kobiecie pomoże, u innej może wywołać niepożądane skutki. Specjalista pomoże dobrać odpowiedni preparat i dawkę, a w razie potrzeby zaleci badania kontrolne (np. poziom witaminy D, żelaza czy jodu).
Wybieraj wyłącznie suplementy i leki, które mają potwierdzone bezpieczeństwo stosowania w okresie karmienia piersią. Sięgaj po produkty z wiarygodnych źródeł i zawsze sprawdzaj ich skład. 
Więcej nie znaczy lepiej. Przedawkowanie niektórych substancji może być równie groźne jak ich niedobór. Nadmiar witaminy A czy D może powodować zatrucia i problemy z gospodarką wapniową. Z kolei zbyt duża ilość jodu może prowadzić do zaburzeń pracy tarczycy u noworodka i mamy. Dlatego suplementy przyjmuj tylko w ilościach zalecanych przez specjalistę i nie łącz kilku preparatów zawierających te same składniki.

Suplementacja podczas karmienia piersią - podsumowanie 

Suplementacja w okresie karmienia piersią okazuje się ważnym wsparciem dla organizmu matki i rozwoju dziecka. To czas, w którym zapotrzebowanie na składniki odżywcze wzrasta, a dieta nawet najlepiej zbilansowana nie zawsze wystarcza, by pokryć wszystkie potrzeby. 
Podsumowując – tak, suplementacja w czasie karmienia piersią może być potrzebna, ale powinna być dobra do indywidualnych potrzeb organizmu. Najlepszym rozwiązaniem jest połączenie rozsądnej suplementacji, zrównoważonej diety i regularnych badań krwi W ten sposób matka zadba nie tylko o własny organizm, ale też o prawidłowy rozwójswojego dziecka.

Bibliografia:

1.    Raczyński P., Kubik P., Niemiec T. Zalecenia dotyczące suplementacji diety u kobiet podczas planowania ciąży, w ciąży i w czasie karmienia piersią. Klinika Położnictwa i Ginekologii Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie [207, 208, 209–237].
2.    Seremak-Mrozikiewicz, A., Bomba-Okoń, D., Drews, K., Wielgoś, K., i Sieroszewski, P. (2024). Stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie suplementacji folianów oraz warunków stosowania dodatkowej suplementacji choliny i witamin B6 i B12, w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i połogu | ptgin.pl. https://www.ptgin.pl/artykul/stanowisko-ekspertow-polskiego-towarzystwaginekologow-i-poloznikow-w-zakresi
3.     Bzikowska-Jura, A., Żukowska-Rubik, M., Wesołowska, A., Pawlus, B., Borszewska-Kornacka, M. K., i Wielgoś, M. (2023). Stanowisko Grupy Ekspertów w sprawie zaleceń żywieniowych dla kobiet w okresie laktacji – aktualizacja. Standardy medyczne/pediatria, 20, 233–248 https://doi.org/10.17443/SMP2023.20.0
4.    Polskie Towarzystwo Położnych. (2018, czerwiec 5). Rekomendacja Polskiego Towarzystwa Położnych w zakresie stosowania kwasu dokozaheksaenowego (DHA) w okresie karmienia piersią. Polskie Towarzystwo Położnych Zarząd Główny
5.    Płudowski, P., Kos-Kudła, B., Walczak, M., Fal, A., Zozulińska-Ziółkiewicz, D., Sieroszewski, P., Peregud-Pogorzelski, J., Lauterbach, R., Targowski, T., Lewiński, A., Spaczyński, R., Wielgoś, M., Pinkas, J., Jackowska, T., Helwich, E., Mazur, A., Ruchała, M., Zygmunt, A., Szalecki, M., … Misiorowski, W. (2023). Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland. Nutrients, 15(3), 695. https://doi.org/10.3390/nu15030695