Czy mogę wydziedziczyć członka rodziny w odręcznie spisanym testamencie?

Zamierzam napisać testament odręczny, wiem, że mogę, bo na podstawie takiego sąd stwierdził nabycie spadku po moich rodzicach. Nie mam dzieci i swój majątek chciałabym zapisać na swoje rodzeństwo. Problem w tym, że nie mogę mieć pewności, że umrę przed nimi, jesteśmy bowiem w podobnym wieku. Tak brat, jak i siostra mają dzieci, przy czym w przypadku brata chciałabym, żeby w razie jego śmierci dziedziczyły również one, a w przypadku siostry, by siostrzenica jednak niczego nie dostała. Czy da się tak zrobić?

Tak, to jest możliwe. Na wstępie zresztą warto zauważyć, że testament co do zasady zawsze można odwołać bądź zmodyfikować. Z pewnym względów lepiej jednak od razu uregulować kwestie, które w przyszłości mogłyby skłaniać ku zmianom.

Zasadą jest, że jeśli do dziedziczenia zostanie powołana więcej niż jedna osoba, a którakolwiek z nich nie mogła dziedziczyć (np. wskutek wcześniejszej śmierci), to "należny" jej spadek nie przypadnie jej zstępnym, lecz na zasadzie tzw. przyrostu powiększy udział pozostałych spadkobierców testamentowych (tytułem przykładu – w razie śmierci siostry Czytelniczki przed nią samą, należny jej testament przypadnie w całości bratu).

Jest jednak możliwe dokonanie tzw. podstawienia, tj. zamieszczenia w testamencie wyraźnego postanowienia, że w razie, gdyby dana osoba – np. brat – nie mógł dziedziczyć, powołuje Pani z jego miejsce inne osoby, np. jego zstępnych. Nie ma też żadnych przeciwwskazań, by wobec jednego ze spadkobierców znajdowało zastosowanie podstawienie (a więc nie przyrost na rzecz drugiego), a wobec drugiego obowiązywały reguły odmienne.

Piotr Kociubiński