Czyste Powietrze 2025. Jakie źródła ciepła podlegają wymianie i dofinansowaniu?

Czyste Powietrze 2025 a wymiana źródła ogrzewania – co można, a czego już nie dofinansujesz?

Nowa edycja programu „Czyste Powietrze” wystartowała 31 marca 2025 roku. Poprzednią wstrzymano przede wszystkim ze względu na nadużycia inwestorów oraz niektórych firm wspierających właścicieli budynków w procesie uzyskania dotacji i realizacji przedsięwzięć. Zgodnie z zapowiedziami nowa edycja miała zostać, po pierwsze, uproszczona, po drugie – zaostrzona pod względem niektórych kryteriów.

Jak wyszło w praktyce, pozostaje kwestią dyskusyjną. Podczas gdy jedni sądzą, że proces uzyskania dotacji stał się prostszy, a warunki zakwalifikowania się do programu korzystniejsze dla potencjalnych beneficjentów, inni utyskują na brak możliwości dofinansowania mikroinstalacji fotowoltaicznych, wprowadzenie obowiązku pozostawania właścicielem nieruchomości przez okres co najmniej 3 lata (z wyjątkiem spraw spadkowych) czy obligatoryjne wykonanie audytu energetycznego.

Skupmy się zatem na faktach.

Wymiana źródła ciepła w programie Czyste Powietrze 2025

Zgodnie z założeniami programu wymianie podlegają przede wszystkim nieefektywne źródła ciepła. Co to oznacza w praktyce? Mniej więcej tyle, że „Czyste Powietrze” pozwala wymienić (w ramach dotacji) wyłącznie urządzenia:

• opalane paliwem stałym,
• niespełniające wymagań rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z 01.08.2017 r. w sprawie wymagań dla kotłów na paliwo stałe lub Rozporządzenia Komisji (UE) 2015/1189 z 28.04.2015 r. w sprawie wykonania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE w odniesieniu do wymogów dotyczących ekoprojektu dla kotłów na paliwo stałe.

W tym kontekście najczęściej chodzi o kopciuchy (nieklasyfikowane kotły węglowe starego typu) oraz kotły i piece zasypowe na węgiel i drewno bez certyfikacji.

Jakie technologie można zainstalować w zamian?

Program „Czyste Powietrze” stawia na technologie niskoemisyjne – wykorzystujące odnawialne źródła energii lub biomasę. Wymiana dotyczy nie tylko zakupu urządzenia, ale i możliwości dofinansowania montażu nowej instalacji c.o., zasobnika c.w.u., bufora ciepła czy urządzeń zabezpieczających. Muszą one jednak stanowić integralną część nowego systemu grzewczego i zostać uwzględnione w dokumentacji projektowej oraz kosztorysie.

Pompy ciepła – najczęściej wybierane rozwiązanie

Urządzeniami szczególnie wspieranymi w programie są pompy ciepła w dwóch wariantach: powietrze-woda (powietrzne) oraz solanka-woda (gruntowe). W domach jednorodzinnych, ze względu na niższe koszty początkowe oraz prostszy montaż, częstszym wyborem są pompy powietrzne. Instalacja pompy gruntowej uzasadniona jest najczęściej większym zapotrzebowaniem budynku na energię cieplną, wymaga też wykonania prac ziemnych związanych z instalacją wymiennika (pionowego lub poziomego) – kosztownych i wymagających często także uzyskania stosownych pozwoleń.

Aby kwalifikować się do dofinansowania, każda pompa ciepła musi znajdować się na wspomnianej już liście ZUM (Zielonych Urządzeń i Materiałów) prowadzonej przez Instytut Ochrony Środowiska. Zestawienie zostało opracowane w 2024 roku i jest stale poszerzane. Zasadniczo znajdujące się na niej urządzenia powinny cechować się klasą efektywności minimum A++ przy 55°C oraz zgodnością z normą EN 14825 (dla SCOP).

Kwota dofinansowania uzależniona jest od poziomu dofinansowania, do którego kwalifikuje się beneficjent (podstawowy, podwyższony, najwyższy).

Kotły na biomasę – alternatywa tam, gdzie pompa ciepła nie wchodzi w grę

Pompy ciepła są polecane w przypadku większości budynków, nie oznacza to jednak, że wszędzie sprawdzą się tak samo. W wielu przypadkach warto  rozważyć montaż kotła na biomasę – pellet lub zgazowującego drewno. Takie rozwiązanie bywa uzasadnione, gdy np. nie ma możliwości technicznej zastosowania pompy ciepła lub gdy lokalne warunki uniemożliwiają efektywną pracę systemów OZE.

Dofinansowaniu w programie „Czyste Powietrze” podlegają wyłącznie kotły na pellet drzewny o podwyższonym standardzie i kotły zgazowujące drewno o podwyższonym standardzie, spełniające normy emisji cząstek PM ≤ 20 mg/m³, spełniające wymagania określone w rozporządzeniu Komisji (UE) 2015/1189 z dnia 28 kwietnia 2015 r. w sprawie wykonania Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE w odniesieniu do wymogów dotyczących ekoprojektu dla kotłów na paliwa stałe. Urządzenia te muszą cechować się klasą energetyczną minimum A+ i być wpisane na listę ZUM.
 Źródła ciepła muszą także spełniać wymogi aktów prawa miejscowego, w tym uchwał antysmogowych, o zostały one ustanowione na terenie położenia budynku/ objętego dofinansowaniem.

Czego już nie dofinansujesz w programie „Czyste Powietrze”?

W nowej edycji „Czystego Powietrza” z katalogu urządzeń podlegających dofinansowaniu usunięto kotły gazowe – nawet kondensacyjne i spełniające normy efektywności. Ponadto nie istnieje możliwość uzyskania dotacji na piece węglowe – bez względu na klasę i rodzaj automatyki – a także kotły olejowe.