Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
wtorek, 17 listopada 2026 11:38
Reklama
Reklama
Ciekawe odkrycia archeologiczne w Parku Radziwiłłowskim

Afrodyta, ostrygi i kafle z Delft. Odkrycia archeologiczne w Białej Podlaskiej

W ostatnich tygodniach były prowadzone wykopaliska archeologiczne w Parku Radziwiłłowskim, w Białej Podlaskiej. Tuż przy budynku biblioteki, znaleziono liczne artefakty. W sumie archeolog, Mieczysław Bienia wykopał ponad 2000 elementów, mówiących m.in. o tym, że miasto miało swoje Łazienki - obiekt, który służył artystycznym uniesieniom i zabawom. Świadczą o tym bogate zdobienia wydobyte przez badacza.
Afrodyta, ostrygi i kafle z Delft. Odkrycia archeologiczne w Białej Podlaskiej
Archeolog zastanawia się, czy są to płytki z niderlandzkiego Delft, jak dotychczas przypuszczano, czy być może były już wykonywane w farfurni Anny z Sanguszków Radziwiłłowej

Autor: Anna Chodyka

- Był to trzeci sezon prac w Parku Radziwiłłowskim. Wcześniej nie przebadaliśmy północnej strony obiektu, ponieważ rosły tam drzewa. W międzyczasie drzewa się przewróciły i pojawiła się przestrzeń, która umożliwiła przeprowadzenie badań. Poprzednie prace prowadziliśmy w 2023 roku - mówi Mieczysław Bienia, archeolog.

Budynek będzie zabytkiem?

Badania były również ważne dlatego, że obiekt jest obecnie wpisywany przez miasto do rejestru zabytków województwa lubelskiego i trzeba zastanowić się nad jego przyszłością.

 - Prace przyniosły bardzo ciekawe odkrycia. Do przebadania pozostało właściwie tylko jedno pomieszczenie, ale właśnie z niego pozyskaliśmy największą dotychczas liczbę ceramicznych płytek. Mamy ponad tysiąc ich fragmentów. To więcej niż podczas wszystkich wcześniejszych badań prowadzonych na terenie zespołu. Odkryliśmy również bardzo ładne fragmenty kafli z herbem Radziwiłłów oraz sporo elementów płaskorzeźb i rzeźb. Było to więc bardzo dobre zakończenie prac - wskazuje Mieczysław Bienia.

Z jego punktu widzenia wszystkie odkrycia są cenne. - Przede wszystkim wiemy już, jak wyglądały i jaką wielkość miały piwnice. Ta wiedza przyda się w przyszłości, ponieważ obiekt ma zostać wyeksponowany pod przykryciem, w formie piwnicy znajdującej się pod pawilonem, który być może tam powstanie. Obiekt zostanie udostępniony zwiedzającym i na pewno przygotujemy tam wystawę odnalezionych przedmiotów - zapowiada archeolog.

Odkryto ponad tysiąc fragmentów płytek, w tym jedną całą, kilka zachowanych w około trzech czwartych oraz kilkadziesiąt zachowanych w połowie. - Myślę, że sporo z nich uda się jeszcze zrekonstruować. Obecnie są w trakcie mycia i inwentaryzacji. Tradycyjnie znaleźliśmy także bardzo dużo muszli ostryg, w tym takich, które były już przygotowane do zdobienia ścian. Możliwe, że rzeczywiście stanowiły dekorację tego obiektu. Mamy również przepiękne fragmenty płaskorzeźb z Afrodytą - mówi Mieczysław Bienia.

Wszystkie te przedmioty pochodzą mniej więcej z połowy XVIII wieku. Świadczą o bogactwie i przepięknym wystroju jednego z najładniejszych obiektów ówczesnej Rzeczypospolitej.

 - Był to po prostu przepych. Tak duże nagromadzenie elementów dekoracyjnych i zdobniczych, w tym fragmentów rzeźb wykonanych z ciemnej masy ceramicznej oraz elementów sztukaterii, między innymi z liściem akantu, pokazuje, że musiał to być niesamowity obiekt. Funkcjonował krótko, ale jego wartość i piękno musiały być wyjątkowe - zaznacza archeolog.

Czemu służył ten obiekt?

Pozostaje odpowiedź na pytanie, do czego właściwie służył ten budynek. - Nazywany jest budynkiem archiwum i biblioteki, ale ani biblioteka, ani archiwum raczej się tam nie mieściły. Obiekt prawdopodobnie służył do innych, bardziej rozrywkowych celów. Mogło to być miejsce, w którym organizowano różnego rodzaju spotkania i zabawy - wskazuje Mieczysław Bienia.

Dodaje, że wskazuje na to również wystrój – płaskorzeźby przedstawiające Afrodytę i Bachusa, girlandy róż zwisające ze ścian, a także dekoracyjne płytki. Są one różnotematyczne. - Mamy sporo scen marynistycznych, przedstawień budynków, pastuszków czy świętych. Praktycznie pojawia się tam wszystko - zaznacza.

Archeolog zastanawia się, czy są to płytki z niderlandzkiego Delft, jak dotychczas przypuszczano, czy być może były już wykonywane w farfurni Anny z Sanguszków Radziwiłłowej. - W tym przypadku byłby to już okres po jej śmierci, czyli czasy Hieronima Floriana Radziwiłła. Płytki wyglądają bardzo ciekawie. Nie wiem jeszcze, czy nie są to wyroby bialskie, nawiązujące do wzorów niderlandzkich, dlatego nie chciałbym na tym etapie jednoznacznie się wypowiedzieć. Wyglądają dokładnie tak jak płytki z Delft, ale mają kilka szczegółów, które mogą wskazywać na ich bialskie pochodzenie. Ta kwestia wymaga jeszcze potwierdzenia, być może podczas kolejnego sezonu badań - zapowiada Mieczysław Bienia.

Ciekawa jest również kwestia ceramiki bialskiej. - Po raz pierwszy w materiale z badań nie znaleźliśmy żadnego jej fragmentu. Wcześniej trafiały się pojedyncze fragmenty, natomiast tutaj nie było ich w ogóle. Trzeba jednak pamiętać, że eksplorowaliśmy tylko jedno, ostatnie pomieszczenie. Mimo niewielkiej powierzchni udało się z niego pozyskać ponad dwa tysiące zabytków. To naprawdę niesamowita liczba - podkreśla archeolog.

Podejrzewa, że obiekt powstał w czasach Hieronima Floriana Radziwiłła, ponieważ w źródłach nie ma dokładnej daty jego powstania. - Gdyby został wzniesiony za czasów Anny z Sanguszków Radziwiłłowej, prawdopodobnie znalazłaby się na ten temat informacja w jej notatkach, listach czy korespondencji z wykonawcami. Ten budynek jednak nie pojawia się w jej korespondencji. Podejrzewam więc, że jeszcze wtedy go nie było. Prawdopodobnie został wzniesiony po jej śmierci, ewentualnie w ostatnim okresie jej działalności, ale już z inicjatywy jej syna Hieronima Floriana Radziwiłła. Pasowałoby to do jego koncepcji i charakteru - zauważa Mieczysław Bienia.

Odkrycia pokazują, jak niezwykłą kulturę materialną tworzyli Radziwiłłowie i jak bogata była ówczesna Biała.  - Jeżeli rzeczywiście był to jeden z najładniejszych budynków ówczesnej Rzeczypospolitej, można zrozumieć, dlaczego pojawia się potoczne określenie „bialskie Łazienki”, nawiązujące prawdopodobnie do warszawskich Łazienek. Obiekt musiał prezentować się bardzo ciekawie. Dysponujemy jednym znanym mi opisem pochodzącym z inwentarza, prawdopodobnie z około 1830 roku. Przedstawia on budynek, który od wielu lat stał już pusty i mocno niszczał. Mimo to opis pokazuje, jak bogaty i piękny był to obiekt pod względem sztukaterii, wystroju i zastosowanych materiałów wykończeniowych - przekazuje archeolog.

Wyjaśnia, że w Archiwum Głównym Akt Dawnych znajduje się również plan przedstawiający rzut i wygląd budynku. Różni się on jednak trochę od tego, co można zaobserwować w wykopie archeologicznym. - Na przykład na rysunku nie ma ganku od frontu, natomiast podczas badań w 2013 roku wyraźnie odkryliśmy jego pozostałości. Możliwe więc, że plan był jedną rzeczą, a jego realizacja przebiegała inaczej. W przypadku Hieronima Floriana mogło się to zmieniać. Widzimy to również wewnątrz budynku. Znajduje się tam klatka schodowa, która została wybudowana, a następnie zakryta sklepieniem, przez co nigdy z niej nie korzystano. Pierwotna koncepcja była więc inna, ale w trakcie prac pojawił się nowy pomysł i właśnie on został zrealizowany. Jeżeli Hieronimowi Florianowi coś nie odpowiadało, po prostu to zmieniał - mówi Mieczysław Bienia.

Więcej o autorze / autorach:
Podziel się
Oceń

Napisz komentarz

Komentarze

Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama Bricomarche
Reklama
ReklamaKolejowy Serwis Mobilny
Reklama
Reklama
KOMENTARZE
Autor komentarza: por. Nos Treść komentarza: Pan Michał Litwiniuk jest bardzo dobrym prezydentem miasta . Umie pozyskać pieniądze z Unii europejskiej , są ścieżki rowerowe , przystanki będą remontowane aż miło popatrzeć jak Biała się rozwija . Co niektórzy będą psiaoczyć na ścieżki rowerowe bo nie chce im się rowerami jeżdzić , wolą przed telewizorem spędzać czas przy telewizji republika ha ha ha . Szacunek Panie Prezydencie za inwestycje i pozyskanie pieniędzy na szczytne cele a nie tylko ..... stawianie pomników i monitorowanie tych pomników Ha ha ha . Data dodania komentarza: 16.11.2026, 19:29 Źródło komentarza: BIAŁA PODLASKA: Nowe przystanki MZK w mieście Autor komentarza: Ole Treść komentarza: A skąd wiadomo że trener jest na miarę trzeciej a nawet wyższej ligi,bo piłkarskie i dotychczasowe trenerskie CV raczej nie powala na kolana,obecny trener rezerw powinien przejąć pierwszy zespół. Data dodania komentarza: 16.11.2026, 18:56 Źródło komentarza: Spadli na ostatnie miejsce [GALERIA ZDJĘĆ] Autor komentarza: Typowy Janusz kibic Treść komentarza: Wiadomo które to drużyny są zainteresowane awansem do 4 ligi Data dodania komentarza: 16.11.2026, 18:42 Źródło komentarza: Klasa okręgowa odrobiła zaległości. Autor komentarza: JohnFc Treść komentarza: Apelujee do zarządu o rozum, trzeba przygotować w zimie zespół do walki o utrzymanie. Kto ma tozrobić? Jeden trener w poprzednim sezonie był co sprzątał po innym trenerze i wygrał ligę. Może trzeba do niego przedzwonić żeby przyjechał z Świdnika i pomógł?????? Data dodania komentarza: 16.11.2026, 18:22 Źródło komentarza: Spadli na ostatnie miejsce [GALERIA ZDJĘĆ] Autor komentarza: Zulu Gula Treść komentarza: Bananas Republic of Poland. Data dodania komentarza: 16.11.2026, 17:50 Źródło komentarza: Przedsiębiorcy nie chcą płacić na celny przekręt
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama