Terespol: Odrestaurują pamiątkę Traktu Brzeskiego

Na inwestycję miasto pozyskało dotację wysokości 860 tys. zł z funduszy unijnych, prawdopodobnie uzyska też 100 tys. zł z dotacji rządowej na ten cel. W sumie przedsięwzięcie będzie kosztować ok. 1,2 mln zł. Prace renowacyjne mają zakończyć się w przyszłym roku. – Obecnie przygotowujemy się do organizacji przetargu na realizację inwestycji. Chcielibyśmy, by w przyszłości, w tym miejscu odbywały się uroczystości o charakterze historycznym, patriotycznym i kulturalnym. Monument nie zmieni swojego wyglądu, ale odnowione zostaną umieszczone na nim tablice upamiętniające m.in. budowniczych Traktu Brzeskiego. Postument jest też lekko przechylony, więc zostanie naprawiona jego konstrukcja. Natomiast w górnej części znajdzie się godło Polski z końca XIX wieku. Być może uda się też stworzyć iluminację, która będzie podświetlać obelisk w kolorach flagi narodowej – mówi burmistrz Jacek Danieluk. - Został już zaakceptowany projekt prac konserwatorskich i uporządkowania otoczenia.  Kierownikiem robót może być tylko osoba ze specjalnymi uprawnieniami – mówi Jan Maraśkiewicz, dyrektor bialskiej Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. Dodaje też, że Trakt Brzeski powstał z inicjatywy gen. Józefa Zajączka. – Już w 1818 r. myślano o tym, by stworzyć połączenie między Warszawą i Brześciem. Generał przy pomocy ówczesnych władz, utworzył Generalną Dyrekcję Budowy Dróg i Mostów. Ten organ podjął się budowy Traktu Brzeskiego, najnowocześniejszej, jak na ówczesne czasy, drogi bitej. Prace dotyczyły nie tylko szlaku, ale też stacji pocztowych i dróżniczówek wykorzystywanych do nadzoru ruchu – przypomina Jan Maraśkiewicz.
 

Jak wyjaśnia dr Bogusław Korzeniewski, powstanie obelisku w Terespolu przy obecnej ulicy Wojska Polskiego, związane jest z budową Traktu Brzeskiego czyli szlaku komunikacyjnego wiodącego z Warszawy przez Mińsk, Siedlce, Białą Podlaską, Terespol do Brześcia. Zaznacza też, że inicjatorem budowy traktu był ksiądz Stanisław Staszic, stojący na czele Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych i Policji. - Szlak miał olbrzymie znaczenie dla rozwoju handlu i komunikacji  w Królestwie Polskim. Budowę rozpoczęto w połowie 1819 r., zaś oddano do użytku w listopadzie 1823 roku. Głównym budowniczym traktu, liczącego 178 mil polskich (ok. 198 km), był inż. Franciszek Ksawery Christiani – informuje regionalista dr Bogusław Korzeniewski. Dodaje, że w celu uczczenia zakończenia budowy Traktu Brzeskiego wzniesiono dwa bliźniacze żeliwne obeliski o wysokości 14 metrów. Jeden ustawiono na rogatkach Warszawy (obecnie Praga Południe, ul. Terespolska), drugi zaś w Terespolu. - Składają się one z dwóch stopni, cokołu i zwężającego się ku górze czworobocznego słupa, ściętego u szczytu.  Obeliski ogrodzone zostały kutymi łańcuchami na czterech żeliwnych ośmiokątnych słupach. Na froncie obelisku znajduje się dziewięć płyt żeliwnych przedstawiających widoki miast i pracę robotników przy budowie traktu, autorstwa Pawła Malińskiego. Zostały one wykonane w Zakładach Rządowych w Samsonowie. Na lewej i prawej stronie słupa obelisku usytuowano koliste kasetony, obecnie puste, a pierwotnie umieszczone w nich były płaskorzeźby godła Królestwa Polskiego, zaś w okresie międzywojennym namalowano na nich godło Polski. Na obelisku w Terespolu zostało ono usunięte w czasie renowacji w 1985 r. Przy okazji obecnej renowacji warto byłoby przywrócić pierwotny wygląd obelisku – zaznacza dr Korzeniewski.