Biała Podlaska: wykopaliska na Szkolnym Dworze. Co udało się odkryć?

Firma Archeja Jacka Tkaczyka, archeologa z Nowego Krępca dostała zlecenie wykonania badań sondażowych na placu Szkolny Dwór, w celu rozpoznania, czy zachowały się pozostałości po synagodze. 

– Chodzi o znalezienie fundamentów i konstrukcji murowanych oraz odkrycie zabytków ruchomych. Przystąpiliśmy do badań, wykonaliśmy trzy wykopy sondażowe, w których chcieliśmy uchwycić skrajne ściany synagogi. W planach mieliśmy też prace archeologiczne, by zweryfikować układ ścian wewnętrznych synagogi. Znaleźliśmy pozostałości po rozbiórce budynku synagogi. To głównie gruz z resztkami zaprawy – mówi archeolog Jacek Tkaczyk. 

Dodaje, że świadczy to o tym, że synagoga została rozebrana w całości, w części nadziemnej i podziemnej, czyli usunięto całą konstrukcję łącznie z fundamentami.

 – Możemy określić rozmiary synagogi, co pozwoli zrekonstruować jej usytuowanie w planie miasta. Szukamy jeszcze śladów zabytków, których jest niewiele. Znaleźliśmy fragmenty kości zwierzęcych, monety z XVII wieku, przedmioty codziennego użytku czyli fragmenty ceramicznych naczyń, a także sztućce z XIX wieku – przekazuje Jacek Tkaczyk. Z kolei archeolog – numizmatyk Michał Grabowski informuje, że znalezione monety zostały wybite za rządów króla Jana Kazimierza, Augusta III Sasa, z okresu zaboru austriackiego i  międzywojennego oraz kopiejki rosyjskie. – Dotąd udało się znaleźć ok. dwadzieścia monet. Myślę, że im dłużej będziemy kopać, znajdą się kolejne. Są też dewocjonalia np. medalik z połowy XX wieku i krzyżyk z XVIII wieku. Mamy też plomby tekstylne z XVII i XVIII wieku oraz XIX wieku – wymienia Michał Grabowski.   

Jacek Tkaczyk wyjaśnia, że archeolodzy są na etapie badań, dopiero po ich zakończeniu będzie wiadome, jaką powierzchnię miała synagoga. – Na temat historii synagogi jest niewiele źródeł. Na planach archiwalnych są wyrysowane dwie konstrukcje synagog. Jedna jest prawdopodobnie drewniana i powstała w XVIII wieku lub wcześniej. Obecnie szukamy śladów po tej wcześniejszej. Możliwe, że stała w miejscu, gdzie powstała murowana synagoga. Ta z kolei powstała w 1866 r. To był duży gmach, w elewacji frontowej były wyodrębnione alkierze w narożnikach. Zburzona została w czasach okupacji hitlerowskiej – tłumaczy Jacek Tkaczyk. Dodaje, że zachowały się zdjęcia murowanej synagogi. Przekazuje też, że odkryto ślady po budynku, który został spalony w XVII wieku, prawdopodobnie był drewniany, na kamiennym fundamencie. Być może jest to pozostałość po pierwszej synagodze. 

• Wybory 2023. Oto nasi posłowie
• Pożar odebrał im dom. Wielopokoleniowa rodzina została z niczym
• Nowe wydanie Słowa Podlasia już gotowe! Sprawdźcie, o czym piszemy
• Medale, odznaczenia i nagrody. Tak świętowali radzyńscy nauczyciele