Janów Podlaski w 2026 r. zostanie miastem

- Dla mieszkańców w zakresie spraw administracyjnych nic się nie zmieni. Najważniejsze w tym procesie jest odzyskanie praw miejskich po wielu latach oraz sam wymiar historyczny tej decyzji dla Janowa Podlaskiego. Pośrednio dla mieszkańców istotne będzie to, że miasto będzie mogło sięgać po środki finansowe dedykowane jednostkom miejskim. Janowianie są dumni ze swojej historii i traktują ten moment jako powrót do swojej dawnej, silnej tożsamości. Symboliczne wydarzenie odbędzie się w nocy z 31 grudnia na 1 stycznia - mówi wójt Karol Michałowski.

Nie podniosą podatków

Dla urzędu zmiany będą minimalne. 

- Obejmą one głównie kwestie formalne, takie jak wymiana tablic czy pieczątek. Nastąpi także zmiana nazewnictwa stanowisk – wójt stanie się burmistrzem, a zastępca wójta zastępcą burmistrza. Nie wiąże się to jednak z dodatkowymi zatrudnieniami ani reorganizacją struktury urzędu. Wyodrębniony zostanie również obszar miasta, który został już zatwierdzony - przekazuje wójt.

Korzyści z uzyskania praw miejskich należy rozpatrywać szerzej. - Przede wszystkim są to korzyści wizerunkowe - Janów Podlaski jako miasto zyska na postrzeganiu zewnętrznym. Przeprowadzone badania pokazały, że wiele osób już wcześniej było przekonanych, że Janów Podlaski ma status miasta, co tylko utwierdziło samorząd w dążeniu do formalnego potwierdzenia tego stanu. Istotne są również większe możliwości pozyskiwania środków finansowych oraz wzmocnienie potencjału turystycznego, na który w ostatnich latach kładziony jest duży nacisk - zaznacza Karol Michałowski.

Minusów tej zmiany wójt nie dostrzega. Zaznacza, że pewne zagrożenia mogłyby się pojawić po przekroczeniu progu pięciu tysięcy mieszkańców, jednak Janów Podlaski liczy obecnie około dwóch i pół tysiąca mieszkańców, więc takie ryzyko nie występuje. - Podatki nie ulegną zmianie. Ich wysokość ustalana jest uchwałą rady gminy i nie ma żadnego związku z uzyskaniem praw miejskich. Nie planuje się podwyżek wynikających z tej zmiany - przekazuje wójt.

- Zapraszamy wszystkich, którzy chcą dołączyć do mieszkańców Janowa Podlaskiego i gminy Janów Podlaski, aby wspólnie i uroczyście uczcić moment nabycia praw miejskich. W sylwestra, 31 grudnia, o godzinie 21:00, na rynku, rozpocznie się zabawa z dj-em. Zaplanowano też uroczystego poloneza. Przewidziano wiele nagród – jest ich już ponad 80. Wśród nich znajdują się m.in. hulajnogi, telewizor, vouchery. Nagrody są bardzo różnorodne, a sponsorzy dopisali - mówi Karol Michałowski.

Bogata historia

- Osadnictwo na terenie Janowa Podlaskiego datowane jest od epoki kamienia, jednak w kronikach staroruskich miejscowość pojawia się przede wszystkim w XV wieku, zapisywana jako wieś o nazwie Porchów lub Parchow. Była to osada na tyle znacząca, że w XV wieku biskup katolicki Jan Łosowicz przeniósł tu swoją siedzibę z Łucka, zniszczonego przez najazdy tatarskie - mówi Marzena Grabowska-Nowicka przewodnik po Janowie Podlaskim i regionalistka. 

Dodaje, że Jan Łosowicz zainteresował się Porchowem i dokładnie 10 stycznia 1465 roku uzyskał od króla Kazimierza Jagiellończyka przywilej lokacyjny na prawie chełmińskim, nadający prawa miejskie na gruntach wsi Porchów. Od tego momentu rozpoczął się rozwój miasta Janowa nad Bugiem, do XIX wieku nazywanego Janowem Biskupim, ponieważ jego właścicielami byli biskupi katoliccy – łucko-brzescy. Ostatnim biskupem łucko-brzeskim był znany poeta i historyk Adam Naruszewicz.

Janów rozwijał się, przechodząc przez różne zawieruchy dziejowe, aż do XIX wieku posiadał prawa miejskie. - W wyniku walk narodowo-wyzwoleńczych i powstania styczniowego władze carskie odebrały mu te prawa oraz skasowały diecezję podlaską, z siedzibą w Janowie. Nadanie praw miejskich było wówczas królewskim przywilejem, wiążącym się z ulgami dla mieszkańców, które sprzyjały rozwojowi miejscowości. Z kolei odebranie tych praw stanowiło formę kary – w przypadku Janowa Podlaskiego nałożonej przez władze carskie w XIX wieku - przekazuje Marzena Grabowska-Nowicka.

Po odzyskaniu niepodległości w 1919 roku Janów odzyskał prawa miejskie i posiadał je aż do II wojny światowej. - Był wówczas siedzibą starostwa powiatu konstantynowskiego, diecezji podlaskiej oraz posiadał połączenia kolejowe z Białą Podlaską. W okresie międzywojennym Janów rozwijał się dynamicznie – na janowskie jarmarki przybywali handlarze nawet z okolic Warszawy - wskazuje regionalistka.

Pięcioletni okres II wojny światowej oraz powojenny czas budowy systemu komunistycznego zniszczyły przedwojenny świat rozwoju miasta Janowa, budowany przez wiele pokoleń. -  Jak pisał Mieczysław Bieńkowski w „Janowskim pamiętniku 1863–1939”: “W czasie wojny brutalnie przerwany został ewolucyjny proces rozwoju małomiasteczkowej społeczności, a sięganie do tradycji zaczęto traktować jako zjawisko skostniałe i niepostępowe”.

Nie do końca jasne pozostają okoliczności ponownego odebrania praw miejskich po II wojnie światowej. - Źródła wskazują różnie – część mówi o decyzjach władz okupacyjnych niemieckich, inne o dekretach wydanych w 1944 roku przez nowy rząd komunistyczny w Lublinie. Faktem jest, że po wojnie Janów Podlaski nie znalazł się na liście miast PRL i przez ponad 80 lat posiadał status wsi – osady gminnej - wyjaśnia Marzena Grabowska-Nowicka.

Wskazuje, że przywrócenie praw miejskich od 1 stycznia 2026 roku jest wydarzeniem bardzo ważnym, ponieważ Janów Podlaski niesłusznie utracił je w przeszłości. 

• Kolejny odcinek autostrady A2 otwarty [FILM]

• Myśleli, że sprawa ucichła. Odpowiedzą za brutalne pobicie w Białce

• Polskie i sojusznicze lotnictwo poderwane. Wojsko reaguje na ataki Rosji na Ukrainę