Czy po zabiegu zmiany płci mogę wyrobić nowe dokumenty?

Pragnę dokonać zabiegu zmiany płci. Chcę, by znalazło to odzwierciedlenie prawne, by na moją nową płeć wskazywały stosowne dokumenty, np. dowód osobisty itp. Czy da się to zrobić?

Tak, jest to możliwe, acz nie jest wprost uregulowane w żadnej ustawie i stosowne procedury są w dużej mierze "dorobkiem" sądownictwa. Dawniej ukształtował się pogląd, że konieczne jest wystąpienie do sądu o sprostowanie aktu stanu cywilnego (patrz: uchwała Sądu Najwyższego z 25 lutego 1978 roku, sygn. akt III CZP 100/77). Ta linia orzecznicza uległa jednak częściowej zmianie około trzech dekad temu – sprostowanie aktu stanu cywilnego wciąż jest możliwe, lecz tylko w sytuacji, gdy płeć od samego początku była błędnie określona (np. z uwagi na zjawisko obojnactwa czy interseksualizmu).

Tymczasem w przypadku zjawiska transseksualizmu konieczne jest obecnie wniesienie tzw. pozwu o ustalenie, opartego na art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego. Pozew taki winien być skierowany przeciwko rodzicom powoda (choć ostatnio stanowisko to jest kwestionowane), a w przypadku, gdy ten nie żyje, specjalnie powołanemu ku temu kuratorowi. Co więcej, przy okazji wyroku z 6 grudnia 2013 roku, sygn. akt I CSK 146/13, Sąd Najwyższy wskazał, że jeżeli transseksualista pozostaje w związku małżeńskim lub ma dzieci, to również (a wręcz nade wszystko) te osoby winny zostać pozwane.

Właściwe dla rozpoznawania tego rodzaju spraw są sądy okręgowe. Przedmiotowe sprawy są bowiem traktowane jako sprawy o ochronę dóbr osobistych.

Uzyskanie ewentualnego wyroku zaś będzie umożliwiało dokonanie tzw. wzmianki dodatkowej na istniejącym akcie stanu cywilnego (acz nie do unieważnienia dotychczasowego aktu) i na tej podstawie będzie można następnie dochodzić zmiany kolejnych dokumentów.