Śladami Podlaskich Rodów: Włodawska gałąź rodu Zamoyskich wzorowo dbała o ludzi i ziemię

  • 22.11.2020, 18:43
  • Anna Chodyka
Śladami Podlaskich Rodów: Włodawska gałąź rodu Zamoyskich wzorowo dbała… cyfrowe.muzeumzamoyskich.pl
Zamoyscy zarządzającym dobrami włodawskimi nie tylko prowadzili nowoczesną gospodarkę, budując młyny, gorzelnie czy browar. Ale też wspierali chłopstwo poprzez tworzenie szkół, zniesienie pańszczyzny czy opłacanie lekarzy i felczerów. Nie zapominali również o prześladowanych unitach, finansując edukację ich dzieci.

Dobra włodawskie do rodu Zamoyskich zostały wniesione przez Zofię z Czartoryskich. W 1837 roku otrzymał je August, od ojca Stanisława Kostki XII ordynata. Hrabia August urodził się w 1809 r. jako jedno z dziesięciorga dzieci. Kiedy ukończył 34 lata ożenił się z Elfrydą z Tyzenhauzów. Małżeństwo miało ośmioro dzieci. Troje z nich zmarło nie doczekawszy pełnoletniości. Rodzina najboleśniej przeżyła utratę córki Zofii, która urodę i imię odziedziczyła po babce. Dziewczynka umarła w wieku czternastu lat. Wiele cierpienia przysporzyła Zamoyskim też śmierć, w niemowlęctwie, dwóch synów.

Hrabia zniósł pańszczyznę

August rozpoczął zarządzanie posiadłościami od rozbudowy pałacu w Różance, który miał stać się rodową siedzibą. Do zaprojektowania rezydencji wynajął znakomitych architektów Franciszka Marię Lanciego i Henryka Marconiego. Projektanci chcąc nadać nowoczesną formę budynkowi, połączyli jego barokowy styl z neoklasycyzmem. Pałac został otoczony pięknym parkiem, utworzonym w stylu francuskim, który zasłyną z ogromnej liczby różnych gatunków róż, a także egzotycznych sadzonek przywiezionych z różnych części świata. Wspaniały efekt został uzyskany, dzięki biegłemu w swojej sztuce ogrodnikowi – Moecklinowi. Majątek włodawski należał do najrozleglejszych w guberni siedleckiej. W 1871 r. było to 36 098 morgów i był on warty ok. 1 mln srebrnych rubli. Ze względu na nieurodzaj August zarządził zalesienie znaczącej części działek. Postanowił też o utworzeniu dwóch gorzelni w Augustówce oraz rektyfikacji i krochmalni. Z czasem udało mu się też wybudować browar piwny, sześć młynów, wiatrak, tartak, trzy cegielnie i folusz czyli miejsce do obróbki sukna, służące do produkcji wełnianych tkanin.

Hrabia stawiał na nowinki w każdej dziedzinie gospodarowania. Dlatego wkrótce utworzył też hodowle bydła, w tym krów oldenburskich. Zniósł też pańszczyznę. W zamian za to wprowadził opłaty czynszowe. Przeznaczył też część oszczędności na budowę szpitala w Różance, który służył mieszkańcom jego majątku. Pokrywał też wydatki przeznaczone na lekarza i felczerów. W dodatku, dzięki funduszom ziemianina, każdą wieś, dwa razy w tygodniu, odwiedzał cyrulik, który udzielał potrzebującym pomocy medycznej. W 1844 r. powstała szkoła podstawowa w Różance, do której mogły uczęszczać dzieci chłopstwa. Hrabia wspierał też prześladowanych w tym czasie przez władze carskie unitów. Między innymi opłacał szkołę dla dzieci unickich funkcjonującą przy kościele w Orchówku. Dostarczał też do niej opał. August Zamoyski ufundował również remont kościoła i plebani w Orchówku oraz terenu wokół świątyni, w tym cmentarza parafialnego. Dziedzic dóbr włodawskich chętnie działał charytatywnie. Należał do Rady Szczegółowej Zakładów Dobroczynności funkcjonującej na terenie powiatu radzyńskiego. Włączył się również w budowę szpitala powiatowego w Radzyniu Podlaskim, którego ostatecznie stał się głównym fundatorem. Od 1861 r. był również członkiem tamtejszej rady powiatowej. (...)

Cały artykuł przeczytacie w papierowym i elektronicznym wydaniu Słowa Podlasia, z 17 listopada

Anna Chodyka

Podziel się:

Oceń:


Komentarze (0)

Dodanie komentarza oznacza akceptację regulaminu. Treści wulgarne, obraźliwe, naruszające regulamin będą usuwane.

Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu Słowo Podlasia. Grupa Wydawnicza SŁOWO sp z o.o. z siedzibą w mieście stołecznym Warszawa (Domaniewska 17/19/133, 02-672) jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.

Pozostałe