Tydzień z dziejów regionu [8-14 grudnia]. Od guberni siedleckiej po „Solidarność”

8 grudnia

8 grudnia 1866 roku – w Petersburgu car Aleksander II ogłosił zamiar przeprowadzenia głębokiej reformy administracyjnej w Królestwie Polskim. Kilka tygodni później, ukazem z 31 grudnia 1866 roku, dotychczasowy podział na województwa zastąpiono rosyjskim systemem guberni – powstała m.in. gubernia siedlecka, obejmująca południowe Podlasie z powiatami bialskim, radzyńskim, łukowskim i częścią łosickiego. W następnych latach wiele miasteczek regionu – w tym Łosice i Wohyń – utraciło prawa miejskie. Reforma była elementem carskich represji po powstaniu styczniowym i na blisko pół wieku zniosła resztki administracyjnej odrębności Podlasia. Mija 159 lat.

Czytaj też: Balon nad Parczewem. Z nieba zapytali: „A jaka to gubernja?”

9 grudnia

9 grudnia 1907 roku – w Łukowie urodził się Jerzy Walerian Skolimowski, wybitny sternik wioślarski i architekt. Trzykrotnie reprezentował Polskę na igrzyskach olimpijskich (Amsterdam 1928, Los Angeles 1932, Berlin 1936), zdobywając dwa medale olimpijskie i tytuły mistrza Europy. Po wybuchu wojny trafił do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, gdzie służył także w wywiadzie. Po 1945 roku pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii i podjął pracę jako architekt. To właśnie on – wspólnie z Wacławem Hryniewiczem – zaprojektował Polski Cmentarz Wojenny na Monte Cassino, jedno z najważniejszych miejsc pamięci o żołnierzach II Korpusu gen. Władysława Andersa. Mija 117 lat.

9 grudnia 1939 roku – rozpoczęto przesiedlenia Żydów z Radzynia Podlaskiego do Międzyrzeca i Sławatycz. Akcja była wstępem do późniejszej deportacji społeczności radzyńskiej w ramach akcji „Reinhardt”. Mija 85 lat.

9 grudnia 1940 roku – urząd pracy w Radzyniu Podlaskim wydał okólnik nakazujący żydowskim mężczyznom w wieku 12–60 lat posiadanie Arbeitsausweis i codzienne zgłaszanie się do pracy. Był to kolejny krok w polityce przymusowego wyzysku i represji wobec Żydów. Mija 84 lata.

10 grudnia

10 grudnia 1918 roku – w Parczewie rozpoczęło działalność polskie Nadleśnictwo Parczew. Tego dnia stanowisko nadleśniczego objął Franciszek Demidecki. Data ta uznawana jest za początek państwowej administracji leśnej w wolnej Polsce na tym terenie. Mija 106 lat.

Czytaj też: Parczewskie nadleśnictwo z wieloletnimi tradycjami

10 grudnia 1930 roku – w Jelnicy (gmina Międzyrzec Podlaski) urodziła się Eugenia Zalewska  – emerytowana wieloletnia nauczycielka, która pracowała w Szkole Podstawowej nr 5 w Białej Podlaskiej, harcmistrzyni prowadząca przez długi czas drużyny harcerskie. Była odznaczona wieloma medalami i wyróżnieniami za swoją działalność na rzecz pedagogiki i ZHP. Jej dzieciństwo i młodość przypadły na trudny wojenny czas. Od jej urodzin mija 95 lat.

Czytaj też:

11 grudnia

11 grudnia 1937 roku – w Terebeli (gmina Biała Podlaska) urodziła się Józefa Matyńkowska, późniejsza nauczycielka i posłanka na Sejm PRL. Związana zawodowo z Białą Podlaską, była jedną z najbardziej rozpoznawalnych działaczek oświatowych regionu. Mija 87 lat.

12 grudnia

12 grudnia 1913 roku – w Radzyniu Podlaskim urodził się Stanisław Nowicki, major Wojska Polskiego, żołnierz ZWZ–AK, uczestnik walk w okupowanej Warszawie. Poległ w 1944 roku. Mija 111 lat.

13 grudnia

13 grudnia 1981 roku – wprowadzony stan wojenny w pierwszej kolejności uderzył w środowiska opozycyjne Białej Podlaskiej i Małaszewicz. Zatrzymano m.in. Jerzego Cybulskiego, przewodniczącego zakładowej „Solidarności” na kolei. W mieście zawieszono wydawanie „Słowa Podlasia”, a miejscowe zakłady objęto nadzorem wojskowym. Mija 43 lata.

Czytaj też:

14 grudnia

Noc z 13 na 14 grudnia 1981 roku – milicja i SB przeprowadziły internowania działaczy Solidarności na terenie Białej Podlaskiej. Zatrzymania, transport do aresztu przy ul. Prostej i przesłuchania stanowiły początek brutalnej fali represji. Mija 43 lata.

CZYTAJ TEŻ:

• Tydzień z dziejów regionu [1-7 grudnia]. Od Łosic po Białkę
• Tydzień z dziejów regionu [24-30 listopada]. Od Łukowa po Wohyń
• Tydzień z dziejów regionu [17-23 listopada]. Od Rossosza po Sławatycze
• Tydzień z dziejów regionu [10-16 listopada]. Od Bordziłówki po Studziankę